Stambuł – tajemnice miasta i największe jego atrakcje. Czy to miasto ma jakieś tajemnice? Co warto zobaczyć, gdzie warto stać w kolejce po bilety? Co turyści powinni wiedzieć przed wizytą w mieście i co polecam z własnego doświadczenia?
Poniżej krótki spis poruszonych przeze mnie tematów. Jeśli interesuje cię tylko jeden z nich, kliknij na niego i przejdź do interesującej cię części postu.
Miasto siedmiu wzgórz
Czy wiesz, że Stambuł jest znany jako „Miasto zbudowane na siedmiu wzgórzach”? Miasto odziedziczyło tą nazwę po bizantyjskim Konstantynopolu, wzniesionym na siedmiu wzgórzach. W Europie również możemy znaleźć przykłady takich miast, np.: Rzym, Madryt, Bruksela, Budapeszt czy Praga. Siedem wzgórz Stambułu znajduje się w obrębie murów obronnych, tzw. „Murów Konstantynopola”. W epoce osmańskiej, podobnie jak we wcześniejszym okresie bizantyńskim, każde wzgórze było zwieńczone monumentalną budowlą religijną. Na szczęście – wiele z nich przetrwało do dnia dzisiejszego, więc nie zapomnij odwiedzić ich, gdy będziesz w pobliżu.
Meczet Sulejmana
Meczet Sulejmana został wzniesiony na III Wzgórzu miasta. Warto tu przyjść, aby móc podziwiać przepiękne widoki, które rozciągają się stąd na panoramę miasta po obu stronach Bosforu i Złotego Rogu. Jest to drugi co do wielkości meczet w mieście i jeden z najbardziej znanych zabytków Stambułu. Z tego powodu rozpoczynam ten post od opisania tego miejsca.
Meczet Sulejmana – zwiedzanie i zasady
Zwiedzanie meczetu możliwe jest tylko w określonych godzinach, pomiędzy modlitwami które odbywają się 5 razy dziennie. Przed wizytą w meczecie warto sprawdzić tą informację wcześniej. Kiedy usłyszymy nawoływania Muezzina z wieży minaretu, oznacza ono, że modlitwa rozpocznie się za 15 minut i będzie trwać przez 10 min (z wyjątkiem piątków, w które odbywają się uroczyste msze wspólne połączone z kazaniem).
Do meczetu mogą wejść zarówno mężczyźni jak i kobiety, każdy – niezależnie od wyznania. Należy jednak pamiętać, że to miejsca kultu religijnego, należy zatem przestrzegać panujących w nim zasad. Ubiór: nie wchodzimy do meczetu w krótkich spodenkach, w koszulkach czy sukienkach z odsłoniętymi ramionami. Kobiety zostaną poproszone o założenie chusty na głowę, wszyscy przed wejściem muszą zdjąć buty. Dlatego, ze względów higienicznych – zaleca się wchodzić do meczetu w skarpetkach.
Wnętrza meczetów wyłożone są miękkimi dywanami, będziemy mogli na nich usiąść, odpocząć czy zrobić zdjęcia, ale nie należy robić zdjęć podczas modlitwy, osobom modlącym się czy mężczyźni kobietom, jeśli te nie wyrażą na to zgody. Nie należy wchodzić do części przeznaczonej dla wiernych (zazwyczaj jest ona wyraźnie oznaczona lub odgrodzona), ale poza tym – możemy siedzieć w meczecie, ile nam się podoba. Często sami muzułmanie przychodzą do meczetu poza godzinami modlitw, gdyż panuje tu cisza i spokój – a w upalne dni – panuje w nim również przyjemny chłód.
Meczet Sulejmana – architekt i architektura
Meczet Sulejmana (Suleymaniye Camii), ukończony został w 1557 roku i jest drugim co do wielkości meczetem w Stambule. Należy on do najwspanialszych osiągnięć czasów panowania Osmańskiego. Budowa meczetu trwała 7 lat i zbiegła się z ze szczytem wpływów imperium, które obejmowało wówczas znaczną część regionu śródziemnomorskiego, morza Czarne i Czerwone oraz Zatokę Perską. Kiedy budowano meczet, jego główna kopuła była najwyższa w Imperium Osmańskim – wysokość od poziomu morza. Kiedy mierzono wysokość kopuły od podstawy – nadal była mniejsza niż Hagia Sophia.
Rola architekta została powierzona genialnemu budowniczemu, który był nadwornym architektem trzech sułtanów. Mimar Sinan zajmował się budowaniem mostów, statków, systemów zaopatrzenia w wodę i dróg. Za czasów Sulejmana Wspaniałego jego ranga została podniesiona do godności pierwszego architekta imperium. Żył niemal 100 lat a jego spuścizna to ponad 400 budowli: ponad 90 meczetów, 20 mauzoleów, 55 szkół, ponad 30 pałaców, 7 medres, 12 karawanserajów, 6 akweduktów, szpitale i niemal 50 łaźni. Jego dzieła rozrzucone są niemal na całym terytorium dawnego Konstantynopola.
Meczet Sulejmana – fakty
Meczet ma powierzchnię 4500 m² i jednorazowo może w nim się modlić nawet 5000 osób. Główna kopuła ma wysokość 50 m i średnicę 26,5 m, podpierają ją cztery filary i dwie półkopuły. Warto również wspomnieć, że cztery granitowe, czerwone kolumny widoczne w sali modlitewnej zostały zarekwirowane i przywiezione m.in. z Aleksandrii (Egipt) i Baalbeku (Liban). W meczecie znajduje się 136 szesnastowiecznych okien wykonanych z kolorowego szkła. Wewnątrz znajduje się również marmurowa loża dla śpiewaków i nisza modlitewna. Meczet ma również bardzo dobrą akustykę. Pomiędzy wiszącymi u sufitu lampkami oliwnymi zawieszono strusie jaja wygotowane w mieszance ziół i korzeni, mające odstraszać pająki.
Meczet to nie tylko wspaniała spuścizna architektoniczna zamknięta w murach meczetu, ale również przylegające do niego obiekty architektury pomocniczej, które wraz z przyległym ogrodem rozciągały się na terenie 7h. Poza meczetem wybudowane zostały: szpital, karawanseraj (zajazd dla podróżnych), medresy (tradycyjne szkoły muzułmańskie), łaźnia, biblioteka, kuchnia oraz liczne sklepy. Wiele z tych pomieszczeń przetrwała do dzisiejszych czasów.
Meczet Sulejmana – dzisiaj
W roku 1985 Meczet Sulejmana wraz z zabytkami Starego miasta – został wpisany na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Na stronie UNESCO można znaleźć następujący wpis: „Stambuł z uwagi na swoje położenie geograficzne i ponad dwutysięczną historię ma wiele unikalnych zabytków, m.in. meczet Sulejmana, Błękitny Meczet, pałac Topkapı, Hagia Sophia, kościół Chora czy pozostałości murów Konstantynopola”.
W 2007 roku w meczecie rozpoczęła się gruntowa renowacja i trwała ponad 3 lata. Przez ten czas dla wiernych wystawiono na zewnątrz modlitewne namioty. Od czasu ponownego otwarcia – meczet jest celem pielgrzymek nie tylko wyznawców islamu, ale również osób, które okazjonalnie interesują się architekturą.
Meczet czynny jest codziennie. Można wejść do środka poza godzinami modlitw. Przez cały tydzień (z wyjątkiem piątków) – meczet otwarty jest dla zwiedzających w godzinach 9.00-11.15, 12.45-14.15 oraz 15.15 – 16.45. W piątki meczet zamknięty jest dla zwiedzających w czasie uroczystej wspólnej modlitwy, w godzinach 10.30 -13.45. Wstęp wolny, ale datki są mile widziane.
Meczet Sulejmana. Stambuł – tajemnice miasta
Na tyłach meczetu znajduje się niewielki cmentarz, porośnięty kwiatami Irysów. Znajduje się tu mauzoleum, w którym w 1566 roku pochowano sułtana Sulejmana Wspaniałego. Wewnątrz mauzoleum znajdują się trzy drewniane sarkofagi sułtańskie. Pochowano tu również sułtana Ahmeda II, Sulejmana II (odziedziczył władzę po Sulejmanie Wspaniałym) oraz córkę Sulejmana Wspaniałego – Mihrimah, która przeszła do historii jako najpotężniejsza księżniczka Imperium Osmańskiego. Mauzoleum jest przykryte dwiema kopułami. Kopuła środkowa jest ozdobiona kryształami górskimi. Zgodnie z legendą są tu również fragmenty Czarnego Kamienia z Mekki. Grobowiec Sulejmana można odwiedzić codziennie z wyjątkiem poniedziałków.
Obok mauzoleum znajduje się grobowiec ukochanej żony Sulejmana Wspaniałego, Roksolany (Hürrem). Zarówno grobowiec Roksolany jak i mazuleum Sulejmana są dziełem Sinana. Co roku, 9 kwietnia (w dniu Sinana) – mauzoleum Roksolany jest otwierane dla zwiedzających.
Muzeum Hagia Sofia
Bazylika Haga Sofia, czyli „Kościół Mądrości Bożej”, został wybudowany w roku 537 n.e, czyli na początku średniowiecza. Dzisiaj mija od tego czasu niemal 1500. Budynek „Ayasofya” uważany jest za najwspanialszy obiekt architektury i budownictwa całego pierwszego tysiąclecia naszej ery.
Największą w ówczesnym świecie katedrę wybudowano na polecenie cesarza Justyniana, który w tym samym czasie przeniósł stolicę cesarstwa rzymskiego do małego Bizancjum – przyszłego Konstantynopola. Bazylika została wybudowana jako świątynia chrześcijańska, ale przez kolejne 900 lat, była wielokrotnie niszczona, ograbiana i bezczeszczona. Kilka razy kopuła główna zawaliła się na skutek trzęsienia ziemi, jednak zawsze wszystkie zniszczenia szybko były naprawiane.
Hagia Sofia. Stambuł – tajemnice miasta
W roku 1453, po zdobyciu Konstantynopola przez Turków Osmańskich – świątynia została zamieniona w meczet. Osmanowie utrzymywali gmach w idealnym stanie, nie naruszyli oryginalnego wystroju ani architektury budynku. Dzięki temu bazylika przetrwała w idealnym stanie przez kolejne 500 lat. Na początku lat 30, XX wieku, o prawo do kościoła kłócili się religijni przywódcy z Grecji i Włoch, gdyż zależało na nim zarówno wyznawcom prawosławia jak i katolikom. W roku 1934, na polecenie Atatürka – świątynia została zamieniona w ogólnodostępne muzeum, co zakończyło wszelkie roszczenia na tle religijnym. Otwarta dla zwiedzających na początku 1935 roku.
Hagia Sofia dzisiaj – nie przegap tego!
Dzisiaj bazylika zachwyca pozostałościami zarówno po świątyni chrześcijańskiej jak i po meczecie. Budowla nadal sprawia wrażenie majestatycznej i – pomimo wielu zniszczeń – pięknej. Corocznie odwiedza ją ok. 5 mln osób, warto zatem zaplanować w niej wizytę wczesnym rankiem (max 30 minut stania w kolejce), lub tuż przed jej zamknięciem. W ciągu dnia można spędzić w kolejce nawet 2 godziny, gdyż codziennie przed wejściem do muzeum stoją tłumy turystów.
Wewnątrz warto zwrócić uwagę m.in. na złote mozaiki przedstawiające postacie świętych oraz wejść na górną galerię w kształcie podkowy, z której roztacza się wspaniały widok na nawę główną. Warto zwrócić uwagę na olbrzymi podwieszany kandelabr oraz przepiękną kopułę o średnicy ponad 30 metrów i wysokości mierzonej od posadzki – ok. 55 m. Na dolnym poziomie nawy głównej znajduje się 40 kolumn, na górnym jest ich już 64. Znaczącymi przykładami dawnego meczetu jest min. kazalnica, ozdobny wodotrysk przeznaczony do rytualnego obmywania ciała oraz osiem wiszących tarcz (medalionów) z imionami mi. Allaha i Mahometa.
Hagia Sofia jutro
Czy bazylika pozostanie muzeum a jej charakter będzie już zawsze świecki? Na to pytanie trudno odpowiedzieć. W roku 2016 (po raz pierwszy od dokonania w 1935 ustawowej sekularyzacji świątyni), w murach świątyni znowu rozległ się śpiew muezina, wzywającego wiernych na modlitwę. Uroczystość ta była transmitowana przez państwową telewizję.
Meczet Hagia Sofia
Aktualizacja 10.2020
10 lipca 2020 r. Turecki sąd najwyższy postanowił ponownie przekształcić muzeum Hagia Sofia w meczet, po 86 latach przerwy. Pomimo faktu, że ceremonie religijne odbywają się 5 razy dziennie, władze ogłosiły, że cechy muzeum Hagia Sofia będą nadal zachowywane i chronione. Meczet pozostanie również otwarty dla zwiedzających, w taki sam sposób jak Błękitny Meczet jest otwarty dla turystów wszystkich wyznań. Dlatego podczas zwiedzania meczetu Hagia Sofia należy przestrzegać zasad.
Każdy odwiedzający może wejść do meczetu, ale przed wejściem trzeba zdjąć buty. Nie wolno odwiedzać meczetu kiedy trwają modlitwy (5 razy dziennie). Kobiety powinny zakryć włosy zanim wejdą do meczetu, ale przed wejściem są dostępne chusty, które rozdawane są bez opłat. Fotografowanie jest dozwolone, jednak taka sama zasada jak w innych meczetach – nie fotografuj ludzi, którzy się modlą.
Nie ma już opłat za wstęp do meczetu Hagia Sofia, ale datki są mile widziane.
Po więcej szczegółów zapraszam na stronę Hagia Sofia, gdzie większość informacji dostępna jest również w języku angielskim.
Meczet warto odziedzić z przewodnikiem, z aplikacją lub połączyć zwiedzanie z innym pobliskimi atrakcjami. Więcej informacji poniżej:
- Hagia Sophia Skip the line Ticket with Audio Guide and Augment Reality*
- Hagia Sophia Skip the Line Ticket + 1H Guided Tour + Audio Guide*
- Hagia Sophia Ticket & Bosphorus Cruise*
Błękitny Meczet (Blue Mosque)
Budowa Błękitnego Meczetu, czyli Meczetu Sułtana Ahmeda (Sultanahmet Camii), rozpoczęła się w roku 1609 i trwała 7 lat. Meczet powstał z polecenia młodego wówczas (19 lat) sułtana Ahmeda I, który postanowił wznieść budowlę wspanialszą od stojącej obok Hagii Sofii. Jak głosi jedna z legend, sułtan wybudował meczet, aby przeprosić Allaha za swoje złe zachowanie z czasów młodości.
O znaczeniu nowego meczetu miał świadczyć fakt, że położony był on bezpośrednio przy Pałacu Topkapi, który wówczas stanowił główną siedzibę sułtana. Wraz z meczetem powstał kompleks budynków użyteczności publicznej: m.in. muzułmańska szkoła (medresa), hale handlowe, jadłodajnie dla ubogich, szpital, mauzoleum czy karawanseraj.
Meczet został wzniesiony na planie niemal idealnego kwadratu (51 x 53 m). W czterech narożnikach meczetu oraz na dwóch narożnikach dziedzińca wewnętrznego ustawiono łącznie sześć minaretów. Wewnątrz meczetu znajduje się wielka kopuła o średnicy 22,4 metra, zawieszona na wysokości 43m. Uwagę odwiedzających zwraca również piękne naturalne światło, które wpada do wnętrza meczetu przez 260 okien.
Niestety, kiedy ja zwiedzałam Stambuł, „Błękitny Meczet” był w remoncie i nie można było wejść do środka, dlatego nie mam żadnych zdjęć z jego wnętrza.
Błękitny Meczet – godziny zwiedzania i bilety wstępu
Meczet czynny jest codziennie, ale zwiedzić można go tylko poza godzinami modlitw. Przez cały tydzień (z wyjątkiem piątków) – meczet otwarty jest dla zwiedzających w godzinach 8.30-11.30, 13.00-14.30 oraz 15.30 – 16.45. W piątki meczet zamknięty jest dla zwiedzających w czasie uroczystej wspólnej modlitwy, wstęp dla odwiedzających możliwy po 13.30. Wstęp wolny, ale datki są mile widziane.
Po więcej szczegółów warto odwiedzić stronę bluemosque.co.
Isnieje również możliwość kupienia wycieczki w przewodnikiem.
- Blue Mosque, Hagia Sophia and Basilica Cistern Tickets*
- Blue Mosque Tour & Hagia Sophia Ticket*
- Blue Mosque Tour & Topkapi Palace Ticket*
- Blue Mosque Tour & Basilica Cistern Ticket*
Pałac Topkapi i Park Gülhane
Pałac Topkapi przez 400 lat był najważniejszym ośrodkiem osmańskiej władzy oraz domem rodzinnym kilku pokoleń sułtanów. Wpisany na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, dzisiaj jest jedną z najczęściej odwiedzionych atrakcji w mieście. Zwiedzić można tu nie tylko sułtańskie komnaty czy skarbiec, ale również harem, pomieszczenia w których znajdowały się cesarskie kuchnie i stajnie.
Budowa pałacu rozpoczęła się w roku 1460, na polecenie Mehmeda II, kilka lat po zajęciu Konstantynopola przez Osmanów. Budowle ukończono w roku 1478, ale największy wpływ na dzisiejszy kształt i wygląd pałacu miał jednak Sulejman Wspaniały (1495-1566), który nie szczędził pieniędzy na jego rozbudowę.
Do Pałacu wchodzi się przez Park Gülhane, który jest najstarszym parkiem w mieście. Jest to dość obszerny park, z rozległymi kwietnymi klombami i szpalerami drzew. Obecnie na jego terenie znajduje się kilka herbaciarni oraz Muzeum Historii i Techniki Islamu.
Pałac Topkapi – co warto wiedzieć? Stambuł – tajemnice miasta
- pałacowe kuchnie, w których w czasach świetności pałacu – dziennie wydawały posiłki dla 4 tyś. osób, a podczas wystawnych przyjęć – nawet dla 8 tyś. osób. Kuchnie podzielone były na sekcje, np. nabiałową, przygotowującą napoje lub dania na wynos.
- dawny skarbiec, to miejsce na terenie którego można obejrzeć zabytkowe oręże, w tym zdobycze przywiezione z dalekich wypraw.
- w haremie, między innymi można obejrzeć komnatę sułtańską czy apartamenty królowej matki. Pomimo dodatkowej opłaty jaką należy uiścić za wejście na teren haremu, warto zobaczyć jak to miejsce kiedyś ociekało przepychem. Znajduje się tu wiele malutkich pokoików, ażurowe przesłony, czy witrażowe okna. Warto również przejść się „Złotą Dróżką”, która łączyła najważniejsze pomieszczenia haremu.
